Uzun QT sendromu, kalbin elektriksel sisteminde oluşan bir bozukluk sonucu QT aralığının uzamasıyla karakterize edilen ritim bozukluğudur. Bu durum ventriküler taşikardi riskini artırarak ani kardiyak ölümle sonuçlanabilecek ciddi aritmiler oluşturabilir.
Konjenital uzun QT sendromu, genetik mutasyonlara bağlı olarak doğuştan ortaya çıkar. Bu mutasyonlar iyon kanallarında fonksiyon bozukluğuna yol açarak elektriksel repolarizasyon süresini uzatır. Aile öyküsü, senkop ve ani ölüm risk değerlendirmesinde önemlidir.
Edinsel uzun QT sendromu ise bazı ilaçlar, elektrolit dengesizlikleri (özellikle hipokalemi ve hipomagnezemi) veya bradikardi gibi dış faktörlere bağlı gelişir. Antiaritmikler, bazı antibiyotikler ve antipsikotikler en sık suçlanan ilaç gruplarıdır.
Tanı, elektrokardiyografi ile konur ve QTc süresi ölçülerek değerlendirilir. Tedavi yaklaşımı, risk faktörlerinin ortadan kaldırılması, beta bloker tedavisi ve bazı durumlarda ICD (implante edilebilir kardiyoverter defibrilatör) uygulamasını içerir. Ani ölüm riski nedeniyle dikkatli izlem gerekir.
| Bilmeniz Gerekenler | Bilgi |
| Tanım | Uzun QT sendromu (LQTS), kalbin elektriksel sisteminde repolarizasyon süresinin uzamasıyla karakterize, EKG’de QT aralığının anormal şekilde uzun olmasıyla tanınan, yaşamı tehdit edebilecek ventriküler aritmilere yol açabilen kalıtsal ya da edinilmiş bir kalp ritim bozukluğudur. |
| Nedenleri | Kalıtsal (genetik mutasyonlara bağlı) formları en yaygındır (LQT1, LQT2, LQT3 gibi alt tipler). Edinilmiş nedenler: bazı ilaçlar (antiaritmikler, antipsikotikler, antibiyotikler, antihistaminikler), elektrolit bozuklukları (hipokalemi, hipomagnezemi, hipokalsemi), anoreksiya nervoza, bradikardi. |
| Risk Faktörleri | Ailede ani kardiyak ölüm öyküsü, genetik mutasyonlar, QT süresini uzatan ilaç kullanımı, elektrolit dengesizlikleri, kadın cinsiyet, hipotiroidi. |
| Belirtiler | Çarpıntı, baş dönmesi, bayılma (özellikle egzersiz, ani heyecan ya da stres sonrası), nöbet benzeri ataklar, ani kardiyak ölüm. Bazı bireylerde belirti olmayabilir. |
| Tanı Yöntemleri | EKG (QTc süresinin uzaması), Holter monitörizasyonu, egzersiz testi, genetik testler, aile öyküsü değerlendirmesi, elektrolit düzeylerinin ölçülmesi. |
| Tedavi Yöntemleri | Beta blokerler (özellikle LQT1 ve LQT2’de), tetikleyici ilaç ve durumlardan kaçınma, implantabl kardiyoverter defibrilatör (ICD) gerektiren ağır vakalar, nadiren sol sempatik denervasyon cerrahisi. Elektrolit dengesizliklerinin düzeltilmesi de önemlidir. |
| Komplikasyonlar | Torsades de pointes (hayatı tehdit eden ventriküler taşikardi), ani kardiyak ölüm, bilinç kaybı, tekrarlayan senkop atakları. |
| Önleme Yolları | Riskli ilaçlardan kaçınma, genetik tarama (aile bireylerinde), elektrolit düzeylerinin izlenmesi, aşırı egzersiz veya ani uyarılardan kaçınma (özellikle bilinen kalıtsal LQTS’de). |
| Takip ve İzlem | Düzenli EKG takibi, ilaç tedavisinin izlenmesi, ICD takılı hastalarda cihaz kontrolleri, genetik danışmanlık, semptom ve tetikleyici takibi. |
| Ayırıcı Tanı | Brugada sendromu, katekolaminerjik polimorfik ventriküler taşikardi (CPVT), kısa QT sendromu, senkopun nörolojik nedenleri. |
Uzun QT Sendromu Nedir?
Kalp atımı, elektriksel sinyaller sayesinde düzenli bir şekilde gerçekleşir. Bu sinyallerin EKG üzerindeki yansıması belirli dalgalar ve aralıklar şeklinde görülür. QT aralığı, kalbin kasılıp tekrar gevşemesi için geçen süreyi ifade eder.
Uzun QT sendromu, bu sürenin normalden daha uzun olması durumudur. Elektriksel iyileşme süresi uzadığında kalp ritmi kararsız hale gelir. Bu durum tehlikeli ritim bozukluklarına zemin hazırlayabilir.
QT Aralığı Neyi İfade Eder?
QT aralığı, EKG’de Q dalgasının başlangıcı ile T dalgasının sonu arasındaki mesafedir. Bu aralık, kalp kasının elektriksel olarak kasılıp yeniden dinlenmeye geçmesini temsil eder.
QT aralığının uzaması, kalbin bir sonraki atıma hazır hale gelmesinin geciktiğini gösterir. Bu gecikme sırasında ani ve düzensiz ritimler ortaya çıkabilir.
Uzun QT Sendromu Türleri Nelerdir?
Uzun QT sendromu, ortaya çıkış nedenine göre iki ana gruba ayrılır. Bu ayrım, tedavi yaklaşımı ve takip açısından önemlidir.
Doğuştan Uzun QT Sendromu
Doğuştan uzun QT sendromu, genetik geçişli bir hastalıktır. Kalbin iyon kanallarını etkileyen genlerdeki bozukluklar sonucu ortaya çıkar. Bu kanallar, kalp hücrelerine giren ve çıkan elektriksel yükleri düzenler.
Aile bireylerinde ani bayılma, açıklanamayan kazalar veya genç yaşta ani ölüm öyküsü bulunabilir. Belirtiler çocukluk veya ergenlik döneminde başlayabilir.
Edinilmiş Uzun QT Sendromu
Edinilmiş uzun QT sendromu, sonradan gelişir ve genellikle ilaçlar veya bazı hastalıklarla ilişkilidir. Özellikle bazı antibiyotikler, antidepresanlar ve ritim düzenleyici ilaçlar QT aralığını uzatabilir.
Elektrolit dengesizlikleri de önemli bir nedendir. Düşük potasyum, magnezyum veya kalsiyum düzeyleri kalbin elektriksel dengesini bozabilir.
Uzun QT Sendromu Neden Tehlikelidir?
Uzun QT sendromu, ciddi ve ani gelişen ritim bozukluklarına yol açabilir. Bunların en bilineni torsades de pointes adı verilen hızlı ve düzensiz kalp ritmidir.
Bu ritim bozukluğu sırasında kalp yeterli kan pompalayamaz. Sonuç olarak bayılma, bilinç kaybı ve nadiren ani kalp durması gelişebilir.
Uzun QT Sendromu Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler kişiden kişiye değişebilir. Bazı hastalar uzun süre hiçbir şikayet yaşamayabilir. Bu durum hastalığın fark edilmesini zorlaştırır.
En sık görülen belirti bayılmadır. Bayılma genellikle ani olur ve çoğu zaman egzersiz, ani korku veya yoğun stres sırasında ortaya çıkar. Çarpıntı, baş dönmesi ve kısa süreli bilinç kaybı da görülebilir.
Uzun QT Sendromu Kimlerde Daha Sık Görülür?
Genetik formu olan uzun QT sendromu, aile bireylerinde benzer öyküler bulunan kişilerde daha sık görülür. Genç yaşta bayılma öyküsü olanlar risk altındadır.
Edinilmiş form ise çok sayıda ilaç kullanan, elektrolit bozukluğu olan veya kalp hastalığı bulunan kişilerde daha yaygındır. Özellikle kadınlarda ilaçlara bağlı QT uzaması daha sık saptanır.
Uzun QT Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?
Tanının temelini elektrokardiyografi oluşturur. EKG ile QT aralığı ölçülür ve yaşa, cinsiyete göre değerlendirilir. Gerekirse düzeltilmiş QT süresi hesaplanır.
Bazı hastalarda QT uzaması her zaman görülmeyebilir. Bu nedenle 24 saatlik Holter EKG veya efor testi istenebilir. Aile öyküsü olan kişilerde genetik testler de tanıya yardımcı olabilir.
Uzun QT Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi yaklaşımı hastalığın tipine, belirtilerin şiddetine ve risk durumuna göre belirlenir. Edinilmiş uzun QT sendromunda öncelikle sorumlu ilaçlar kesilir veya değiştirilir.
Elektrolit eksiklikleri düzeltilir. Potasyum ve magnezyum düzeylerinin normal aralıkta tutulması önemlidir. Doğuştan uzun QT sendromunda ise uzun süreli tedavi gerekebilir.
İlaç Tedavisi
Beta blokerler, uzun QT sendromu tedavisinde sık kullanılan ilaçlardır. Bu ilaçlar kalbin ani hızlanmalarını önleyerek tehlikeli ritim bozukluklarının riskini azaltır.
İlaçların düzenli ve doktor kontrolünde kullanılması gerekir. Kendi kendine ilaç kesilmesi veya doz değişikliği ciddi sonuçlar doğurabilir.
İleri Tedavi Seçenekleri
Yüksek riskli hastalarda implante edilebilir kardiyoverter defibrilatör takılması gerekebilir. Bu cihaz, tehlikeli ritim bozukluğu geliştiğinde kalbe elektriksel uyarı vererek ritmi düzeltir.
Bazı seçilmiş vakalarda cerrahi tedavi yöntemleri de gündeme gelebilir. Bu kararlar uzman değerlendirmesi ile verilir.
Uzun QT Sendromu ile Yaşam
Uzun QT sendromu tanısı alan kişilerin düzenli kardiyoloji kontrollerini aksatmaması önemlidir. Riskli ilaçlardan kaçınılmalı ve yeni bir ilaç başlanmadan önce doktora danışılmalıdır.
Aşırı efor, ani stres ve uykusuzluk gibi tetikleyicilerden uzak durmak faydalı olabilir. Aile bireylerinin de taranması, erken tanı açısından önem taşır.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Ani bayılma, açıklanamayan çarpıntı veya sık baş dönmesi durumlarında mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Ailede ani ölüm öyküsü varsa değerlendirme geciktirilmemelidir.
Uzun QT sendromu, doğru tanı ve uygun tedavi ile kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Bilinçli takip ve düzenli tedavi, ciddi komplikasyonların önlenmesinde temel rol oynar.
S.S.S.
Uzun QT sendromu genetik midir?
Evet, uzun QT sendromu çoğunlukla kalıtsaldır ve doğuştan gelir. Kalpteki iyon kanallarını etkileyen genetik mutasyonlar sonucu ortaya çıkar ve ani ritim bozukluklarına yol açabilir.
Uzun QT sendromu bayılma ile kendini gösterir mi?
Evet, ani ritim değişiklikleri sonucu beyne giden kan akımı azalabilir ve bu durum bayılma ya da kısa süreli bilinç kaybıyla kendini gösterebilir.
Uzun QT sendromu ilaçlarla tetiklenebilir mi?
Evet, bazı antidepresanlar, antibiyotikler, antihistaminikler ve antipsikotikler QT süresini uzatarak sendromu tetikleyebilir. Bu nedenle ilaç seçimi dikkatle yapılmalıdır.
Uzun QT sendromu çocuklarda nasıl belirti verir?
Çocuklarda ani bayılmalar, çarpıntı, nefes darlığı ya da uykuda nöbet benzeri ataklar görülebilir. Aile öyküsü varsa erken tanı önemlidir.
Uzun QT sendromu spor yapmaya engel midir?
Evet, özellikle rekabetçi veya yoğun fiziksel aktiviteler QT süresini etkileyerek ani kardiyak ölüm riskini artırabilir. Spor kısıtlaması gerekebilir.
Uzun QT sendromu ani kalp durmasına neden olur mu?
Evet, torsades de pointes adı verilen ölümcül ritim bozukluklarına yol açabilir. Bu durum tedavi edilmezse ani kalp durması ve ölüme neden olabilir.
Uzun QT sendromu hamilelikte risk taşır mı?
Hamilelik boyunca risk genellikle düşüktür, ancak doğum sonrası dönem (özellikle ilk haftalar) ani ritim bozukluğu açısından daha risklidir ve dikkatli izlem gerektirir.
Uzun QT sendromu nasıl tedavi edilir?
Tedavide beta blokerler ilk seçenektir. Ciddi vakalarda implantabl kardiyoverter defibrilatör (ICD) takılabilir. İlaçlara ve yaşama biçimine dikkat edilmelidir.
Uzun QT sendromu EKG ile anlaşılır mı?
Evet, EKG’de QT intervalinin uzaması tanıda temel kriterdir. Ancak kesin tanı için seri EKG’ler, aile öyküsü ve genetik testler de gerekebilir.
Uzun QT sendromlu bireyler nelere dikkat etmeli?
İlaç kullanımı konusunda uyarılmalı, düzenli kalp kontrolleri yapılmalı ve stres, ani korku, aşırı egzersiz gibi tetikleyicilerden kaçınılmalıdır. Yakın çevresi acil müdahale eğitimi almalıdır.
Prof. Dr. Tuna Katırcıbaşı, 27 yılı aşkın süredir kalp ve damar hastalıklarının tanı ve tedavisinde uzmanlaşmış bir kardiyoloji profesörüdür. Özellikle koroner arter hastalığı, stent tedavileri, hipertansiyon ve kalp yetersizliği alanlarında kapsamlı klinik ve akademik deneyime sahiptir.
Kardiyoloji kariyerine 1999 yılında Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde araştırma görevlisi olarak başlayan Prof. Dr. Katırcıbaşı, 2009 yılında doçentlik, 2019 yılında ise profesörlük unvanını almıştır. Başkent Üniversitesi, Özel Ortadoğu Hastanesi ve Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapmıştır. Halen Adana Medline Hastanesi Kardiyoloji Kliniği’nde görevine devam etmektedir.
Prof. Dr. Katırcıbaşı, ameliyatsız damar açma uygulamaları, şah damarı ve periferik damar tıkanıklıklarının girişimsel tedavisi, kalp yetersizliği yönetimi ve ileri ekokardiyografi alanlarında öne çıkmaktadır. 60’tan fazla ulusal ve uluslararası bilimsel yayınıyla literatüre katkı sağlamış; Avrupa Kardiyoloji Derneği ve Amerikan Kardiyoloji Koleji gibi saygın platformlarda bildiriler sunmuştur.
Adana'daki Kliniğimizin Konumu