Tuna KATIRCIBAŞI
Adana Kardiyoloji Doktoru

Kardiyoloji ve damar tıbbı aslında farklı uzmanlık alanlarıdır. Kardiyoloji kalp hastalıklarının tanı ve tedavisine odaklanır; koroner arter hastalığı, kalp yetmezliği ve ritim bozuklukları gibi sorunlarla ilgilenir. Damar tıbbı ise kalp dışında kalan tüm damar sistemini—arterler, venler ve lenf damarlarını—etkileyen hastalıkları inceler; örneğin, periferik arter hastalığı veya anevrizmalar gibi. İkisi de dolaşım sistemiyle ilgili olsa da kardiyoloji yalnızca kalp üzerine yoğunlaşırken, damar tıbbı vücuttaki tüm damar yapısını kapsar.

Kardiyoloji muayenesinde; hastanın şikayetleri, tıbbi öyküsü ve ailede kalp hastalığı geçmişi detaylı şekilde değerlendirilir. Fizik muayenede kalp sesleri, ritmi, nabız düzeni, tansiyon, boyun damarları, akciğer sesleri ve bacaklarda ödem gibi bulgular incelenir. Ardından elektrokardiyografi (EKG), ekokardiyografi (EKO), kan tahlilleri, efor testi, holter (ritim veya tansiyon) gibi tanı testleri istenebilir. Bu kapsamlı değerlendirme, kalp hastalıklarının erken teşhisi ve uygun tedavi planlaması için kritik öneme sahiptir.

Kardiyolojiye; göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, yüksek tansiyon, bayılma, yorgunluk, bacaklarda şişlik, egzersizle artan göğüs sıkışması, ani kalp hızı değişiklikleri, kalp sesi veya ritminde düzensizlik hissi, ailesinde kalp hastalığı öyküsü bulunması, kolesterol yüksekliği ve kontrol amaçlı kalp taramaları gibi şikayetlerle gidilir. Bu belirtiler, kalp krizi, ritim bozukluğu, kalp yetmezliği veya damar hastalıklarının habercisi olabileceğinden ihmal edilmemelidir.

Kardiyoloji doktoru; hastanın kalp sağlığını değerlendirmek için tam kan sayımı, kolesterol ve lipid profili (LDL, HDL, trigliserit), kan şekeri, HbA1c, troponin, CK-MB, D-dimer, BNP veya NT-proBNP, elektrolit düzeyleri (sodyum, potasyum), böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri, tiroid hormonları ve pıhtılaşma testleri (INR, aPTT) gibi tahlilleri isteyebilir. Bu testler, kalp hastalığı riskinin belirlenmesi, tanı koyma ve tedavi sürecinin izlenmesinde önemli rol oynar.

Kardiyoloji randevunuzdan önce bir şeyler yemek isteyip istemediğiniz planlanan teste bağlıdır. Genel olarak çoğu randevuda yemek yemenizde sakınca yoktur. Ancak kolesterol veya glukoz testleri gibi bazı testler için birkaç saat aç kalmanız gerekebilir. Bu durumlarda su dışında bir şey içmemeniz önerilir. Her zaman doktorunuzun açlık gereksinimleriyle ilgili verdiği talimatlara uymanız önemlidir.

Kardiyoloji randevunuz için iyi bir hazırlık yapmak isterseniz öncelikle kullandığınız tüm ilaçların listesini çıkar. İlaçların adını, dozlarını ve ne sıklıkta aldığınızı yazmayı unutmayınız. Ayrıca geçmişteki sağlık sorunlarınızı ve geçirdiğiniz büyük ameliyatları not etmeniz faydalı olacaktır. Aile sağlık geçmişiniz, özellikle kalp hastalığı, yüksek tansiyon, şeker hastalığı ve kolesterol gibi durumları düşünerek gözden geçiriniz. Randevu sırasında konuşmak istediğiniz soruları veya endişeleri önceden yazıp sıraya koyabilirsiniz ki önemli konuları zamanında görüşebilirsiniz. Son olarak mümkünse son laboratuvar sonuçlarını ve test raporlarını da yanınıza alabilirsiniz.

Evet, kardiyolog bir tıp doktorudur ve kalp ile kan damarlarının hastalıklarını teşhis, tedavi ve önlemeye yönelik uzmanlaşmışlardır. Kardiyolog olabilmek için öncelikle dört yıl tıp eğitimi almak gerekiyor, ardından iç hastalıkları alanında üç yıl staj yapıyorlar ve son olarak kardiyoloji üzerine en az üç yıl daha eğitim alıyorlar. Bu uzun eğitim süreci kardiyologların çeşitli kalp ve damar hastalıklarını etkili bir şekilde yönetmelerini sağlıyor.

Kardiyoloji ziyaretinde sorabileceğiniz bazı önemli sorular şunlardır:

• Şu anki kan basıncım ne durumda bu değerler kalp sağlığım için ne anlama geliyor?
• Kolesterol seviyelerim, LDL, HDL ve trigliseritlerim nedir? Bunlar kalp damar sağlığım üzerindeki riskimi nasıl etkiliyor?
• Tıbbi geçmişim ve yaşam tarzıma göre kalp hastalığı riski nedir ve bunu nasıl azaltabilirim?
• Kalp sağlığımı iyileştirmek için hangi yaşam tarzı değişikliklerini ya da tedavileri önerirsiniz?
• Kalp fonksiyonumu değerlendirmek ya da olası sorunları tespit etmek için başka testler yaptırmam gerekir mi?
• Şu anda kullandığım ilaçların kalbim üzerindeki etkileri nedir? Bilmem gereken yan etkiler var mı?
• Hangi belirtiler acil tıbbi yardım almamı gerektirir?
• Kalp sağlığımı takip etmek için ne sıklıkla kontrole gelmeliyim?
• Durumuma özel diyet veya egzersiz önerileriniz var mı?
• Aile geçmişim kalp hastalığı riskimi nasıl etkiliyor? Önleyici tedbirler almalı mıyım?

Bu sorular kardiyovasküler sağlığınız hakkında daha fazla bilgi edinmenize ve etkili yönetim stratejileri belirlemenize yardımcı olabilir.

Kardiyoloji doktorları; hipertansiyon, kalp yetmezliği, ritim bozuklukları, koroner arter hastalığı, kapak hastalıkları ve kolesterol yüksekliği gibi hastalıkların medikal tedavisini planlar. Ayrıca, elektrokardiyografi (EKG), ekokardiyografi (EKO), efor testi, holter takibi (ritim ve tansiyon), kalp pili takibi, anjiyografi öncesi değerlendirme gibi girişimsel olmayan tanı ve takip yöntemlerini uygular. Gerekli durumlarda hastayı girişimsel kardiyoloji veya kalp cerrahisine yönlendirerek kapsamlı bir tedavi süreci sağlar.