Kalp Damarlarındaki Plaklar Geriler Mi?

Kalp damarlarındaki aterosklerotik plaklar, hedefe yönelik kardiyolojik tedaviler sayesinde kesinlikle gerilemektedir. Gelişmiş tıbbi yöntemler damar sertliğine yol açan bu yapıların sadece büyümesini durdurmakla kalmaz, hacimsel olarak küçülmelerini de sağlar.

Kalp ve damar sağlığı alanındaki bu dönüşüm, modern tıpta büyük bir yeniliktir. Damar duvarına yerleşen kolesterol birikintilerinin ömür boyu kalıcı olduğu yönündeki eski kabuller artık geçerliliğini tamamen yitirmiştir.

İyileşme süreci klinik olarak kanıtlanabilir ve teknolojik olarak ölçülebilir bir temel üzerinden ilerler. Biyolojik onarım mekanizmalarının doğru adımlarla tetiklenmesiyle, damar iç yüzeyinde gözle görülür bir hücresel yenilenme başlar.

Yapısal onarım ve hacimsel geri dönüşüm, hastalık seyrini hastanın lehine çeviren en kritik unsurdur. Profesyonel stratejilerle desteklenen bu biyolojik kazanım, uzun vadeli güvenli bir kan dolaşımını mümkün kılar.

Kalp Damarlarındaki Plaklar Neden ve Nasıl Oluşur?

Sağlıklı bir kalp damarının en iç yüzeyi, kanın pürüzsüz bir şekilde akmasını sağlayan ve damar duvarını koruyan “endotel” adında ince bir tabakayla kaplıdır. Damar sertliği yani ateroskleroz süreci, bu koruyucu iç tabakanın mekanik veya kimyasal nedenlerle yıpranmasıyla başlar. Sigara dumanındaki toksik maddeler, yüksek tansiyonun damar duvarında oluşturduğu basınç, kanda yükselen şeker düzeyi ve özellikle “kötü kolesterol” olarak bilinen düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) parçacıkları, bu hassas örtünün geçirgenliğini artırır.

Koruyucu bariyer zayıfladığında, kanda fazla miktarda dolaşan LDL kolesterol parçacıkları damar duvarının alt katmanlarına sızar. Burada biriken kolesterol parçacıkları oksitlenerek yapısını değiştirir ve vücudun savunma sistemini uyarır. Bölgeye göç eden bağışıklık hücreleri, yani monositler ve makrofajlar, oksitlenmiş bu yabancı yağ parçacıklarını temizlemek amacıyla yutar. Ancak kolesterol yükü çok fazla olduğunda bu savunma hücreleri aşırı yağla dolarak “köpük hücreleri” adı verilen yapılara dönüşür. Bu hücrelerin üst üste kümelenmesiyle damar duvarında yağ çizgilenmeleri meydana gelir. Süreç ilerledikçe damar duvarındaki düz kas hücreleri de çoğalarak bu yağ birikintisinin üzerini lifli bir örtüyle kaplar ve böylece damar içindeki plak yapısı ortaya çıkar.

Damar iç yüzeyini yıpratarak plak oluşumunu tetikleyen başlıca risk faktörleri şunlardır:

• Yüksek LDL kolesterol düzeyi
• Kontrolsüz hipertansiyon
• Tütün ve sigara kullanımı
• Diyabet ve insülin direnci
• Hareketsiz yaşam alışkanlığı
• Aşırı kilo ve obezite
• Kronik stres faktörleri

Kalp Damarlarındaki Plaklar Hangi Belirtilerle Anlaşılır?

Damar duvarında gelişen plaklar çoğu zaman yıllar boyunca sessiz bir şekilde ilerler. Damar içindeki kan geçiş alanı belirli bir oranın üzerinde daralana kadar kişi günlük hayatında herhangi bir rahatsızlık hissetmeyebilir. Ancak plak hacmi büyüyüp kan akışını kısıtlamaya başladığında, özellikle kalbin oksijen ihtiyacının arttığı hareketli anlarda çeşitli sinyaller ortaya çıkar. Yokuş çıkarken, hızlı yürürken, merdiven tırmanırken veya ağır bir yemek sonrasında kalp kası daha fazla temiz kana ihtiyaç duyar. Daralmış olan damar bu ihtiyacı yeterince karşılayamadığında, kalp kası geçici bir oksijen açlığı yaşar ve bu durum göğüs bölgesinde hissedilen uyarıcı yakınmalara yol açar.

Bazı durumlarda ise plak henüz damarı ciddi oranda daraltmamış olsa bile yapısındaki düzensizlik nedeniyle ani belirtiler verebilir. Özellikle şeker hastalığı bulunan bireylerde veya ileri yaş gruplarında klasik göğüs ağrısı yerine daha farklı ve silik yakınmalar görülebilir. Bu nedenle vücudun verdiği eforla ilişkili sinyalleri dikkate almak ve zaman kaybetmeden bir kardiyoloji uzmanına başvurmak, erken tanı açısından büyük önem taşır.

Damar daralmasına bağlı olarak gelişebilen yaygın belirtiler aşağıdaki gibidir:

• Eforla başlayan göğüs ağrısı
• Göğüste baskı ve sıkışma hissi
• Sol kola yayılan uyuşma
• Çene ve boyun ağrısı
• Nefes darlığı
• Çabuk yorulma ve halsizlik
• Sırt bölgesine vuran ağrı
• Soğuk terleme ve baş dönmesi

Kalp Damarlarındaki Plaklar Yapısal Olarak Kaç Çeşittir?

Damar içinde oluşan her plak aynı biyolojik özellikleri taşımaz ve kalp krizi oluşturma potansiyelleri birbirinden oldukça farklıdır. Klinik kardiyoloji pratiğinde bu oluşumlar, içerdikleri doku yapısına ve kırılganlık düzeyine göre temel olarak yumuşak plaklar ve sert plaklar şeklinde iki ana gruba ayrılır. Yumuşak plaklar, tıbbi adıyla instabil veya kırılgan plaklar, içlerinde geniş ve sıvımsı bir yağ çekirdeği barındıran, üzerini örten lifli kapsülü ise oldukça ince olan yapılardır. Bu lezyonların içinde yoğun bir iltihabi aktivite devam eder. Yumuşak plaklar damar yolunu çok fazla daraltmasalar bile biyolojik açıdan oldukça hassastır. Kan akışının yarattığı gerilim veya plak içindeki yıkıcı enzimlerin etkisiyle o ince kapsül çatlayabilir veya soyulabilir. Kapsül yırtıldığında içerideki yağlı doku kanla temas eder, saniyeler içinde pıhtı hücreleri bu bölgeye toplanır ve gelişen pıhtı damarı tıkayarak kalp krizine zemin hazırlar.

Sert plaklar ise kireçlenmiş, yani kalsifiye olmuş ve daha dengeli bir yapıya kavuşmuş lezyonlardır. Bu plakların üzerini örten lifli başlık kalındır ve içlerindeki kalsiyum oranı yüksektir. İçerideki iltihabi yangı büyük ölçüde sönmüş olduğu için sert plakların aniden yırtılma riski yumuşak plaklara kıyasla oldukça düşüktür. Bu yapılar ani pıhtı oluşturmaktan ziyade, damar içindeki kan geçiş yolunu mekanik olarak daraltarak efor sırasında göğüs ağrısı gibi kronik yakınmalara neden olur.

Kardiyolojik değerlendirmede plakların risk durumunu belirleyen temel yapısal özellikler şunlardır:

• Nekrotik yağ çekirdeği büyüklüğü
• Lifli kapsülün incelik derecesi
• Plak içi makrofaj yoğunluğu
• Kalsiyum ve kireç birikim oranı
• Damar duvarındaki iltihap düzeyi
• Kan geçiş alanındaki daralma

Kalp Damarlarındaki Plaklar Geriler Mi ve Nasıl Stabil Hale Gelir?

Hastaların en çok merak ettiği konulardan biri, damar duvarına yerleşmiş olan bu plakların eriyip erimeyeceğidir. Tıbbi olarak “plak regresyonu” adı verilen gerileme süreci, plağın fiziksel hacminin ve damar duvarında kapladığı alanın ölçülebilir düzeyde küçülmesini ifade eder. Bu biyolojik geri dönüş, köpük hücrelerinin içindeki yağ yükünü boşaltması, “ters kolesterol taşınımı” adı verilen temizlik mekanizmasının devreye girmesi ve plak içindeki iltihap hücrelerinin bölgeden uzaklaştırılmasıyla gerçekleşir. Kanda dolaşan kötü kolesterol düzeyi ilaçlarla çok düşük seviyelere çekildiğinde, damar duvarındaki fazla kolesterol yeniden kana geçerek karaciğere taşınır ve vücuttan uzaklaştırılır.

Bununla birlikte kardiyoloji tedavilerinde hacimsel küçülme kadar önemli olan bir diğer kavram da “plak stabilizasyonu”, yani plağın güvenli hale getirilmesidir. Plak stabilizasyonu, lezyonun boyutundan bağımsız olarak yırtılmaya karşı direnç kazanmasıdır. Uygulanan yoğun tedaviler sayesinde plağın içindeki yumuşak ve tehlikeli yağ havuzu daralır, iltihabi reaksiyon baskılanır ve plağın üzerini örten o incecik zar kalınlaşarak sağlam, lifli ve kireçli bir dokuya dönüşür. Kardiyoloji uzmanlarının uyguladığı tedavi protokolleri öncelikle kırılgan plağı bu güvenli ve sağlam forma kavuşturmayı, devamında ise plak hacminde küçülme sağlamayı hedefler.

Uygun tedaviyle birlikte damar duvarında gelişmesi beklenen iyileşme adımları şunlardır:

• Sıvı yağ havuzunun daralması
• Koruyucu lifli başlığın kalınlaşması
• Damar içi iltihabın sönümlenmesi
• Köpük hücrelerinin temizlenmesi
• Plak hacminin küçülmesi
• Yırtılma riskinin azalması

Kalp Damarlarındaki Plaklar Küçüldüğünde Kalp Krizi Riski Azalır Mı?

Damar duvarındaki plak yükünün azalması, yalnızca görüntüleme cihazlarında saptanan radyolojik bir düzelme değil doğrudan hastanın yaşam süresini ve kalitesini koruyan klinik bir kazanımdır. Tıbbi araştırmalarda plak küçülmesi iki temel ölçüt üzerinden takip edilir. Bunlardan ilki damar kesitinde plağın kapladığı oranı gösteren “Yüzdelik Aterom Hacmi” (PAV), diğeri ise damar boyunca ölçülen toplam plak kitlesini ifade eden “Total Aterom Hacmi” (TAV) değeridir.

Geniş kapsamlı ilaç çalışmalarının analizleri, plak hacmindeki gerilemenin kalp sağlığı üzerindeki koruyucu etkisini açıkça ortaya koymuştur. Yüzdelik Aterom Hacminde sağlanan her yüzde birlik mutlak azalma; kalp krizi, acil balon ve stent gereksinimi veya kalp kaynaklı hayati riskler gibi istenmeyen ciddi kardiyovasküler olayların görülme sıklığında yaklaşık yüzde yirmi oranında bir düşüş sağlamaktadır. Plak küçüldükçe ve üzerindeki kapsül kalınlaştıkça, damar içindeki kan akışı rahatlar ve ani pıhtı oluşma ihtimali önemli ölçüde geriler. Böylece hastanın hem günlük yaşamındaki efor kapasitesi korunur hem de uzun vadeli kalp sağlığı güvence altına alınır.

Plak gerilemesi ve stabilizasyonu sayesinde önlenmesi hedeflenen ciddi klinik tablolar aşağıdaki gibidir:

• Akut miyokard enfarktüsü
• Kararsız göğüs ağrısı atakları
• Ani koroner damar tıkanıklığı
• Acil stent ve bypass gereksinimi
• İskemik kalp yetersizliği
• Kalp ritim bozuklukları

Kalp Damarlarındaki Plaklar Hangi Görüntüleme Yöntemleriyle İncelenir?

Kardiyoloji uzmanları, damar içindeki plakların yerini, yapısını, kireçlenme oranını ve uygulanan tedaviyle ne kadar küçüldüğünü değerlendirmek için gelişmiş tanı yöntemlerinden yararlanır. Klasik koroner anjiyografi, damar içine verilen kontrast madde yardımıyla kanın aktığı iç boşluğu iki boyutlu olarak gösterir. Akut tıkanıklıkları ve ciddi darlıkları saptamakta çok değerli olsa da damar duvarının içine gömülü olan plağın toplam hacmini veya kapsül kalınlığını tek başına detaylı gösteremez.

Bu noktada modern görüntüleme teknolojileri devreye girer. İnvaziv olmayan, yani girişimsel işlem gerektirmeyen Koroner BT Anjiyografi (sanal anjiyo), damardaki kalsiyum skorunu ve yumuşak plak yükünü dışarıdan tarayarak yumuşak plakların zamanla nasıl güvenli ve stabilize forma geçtiğini izlemeye yardımcı olur. Damar içine çok ince kateterlerle girilerek yapılan İntravasküler Ultrason (IVUS) ise damar duvarını içeriden ses dalgalarıyla tarar ve plağın milimetrik hacmini ölçerek küçülmeyi doğrudan belgeler. Bir diğer ileri teknoloji olan Optik Koherens Tomografi (OCT) ise kızılötesi ışık dalgalarını kullanarak damar içini mikroskobik netlikte görüntüler ve plağın üzerindeki koruyucu kapsülün mikron düzeyinde nasıl kalınlaştığını hassas biçimde gösterir.

Damar yapısını ve plak değişimini değerlendirmede kullanılan başlıca tanı araçları şunlardır:

• Koroner BT anjiyografi
• Damar içi ultrasonografi
• Optik koherens tomografi
• Klasik koroner anjiyografi
• Koroner kalsiyum skorlaması
• Kardiyak perfüzyon görüntülemesi

Kalp Damarlarındaki Plaklar İçin Kardiyologlar Hangi İlaç Tedavilerini Uygular?

Plakların küçülmesi ve sağlamlaşması, damar duvarındaki iltihabi ve yağ biriktirici süreçlerin güçlü bir şekilde baskılanmasını gerektirir. Kardiyoloji uzmanları bu hedefe ulaşmak için uluslararası kılavuzlara dayanan, çok yönlü ilaç protokolleri uygular. Plak gerilemesinin biyolojik olarak başlayabilmesi için kanda dolaşan kötü kolesterol parçacıklarının belirli bir eşik değerin altına indirilmesi gerekir. Bu doğrultuda ilk basamakta atorvastatin, rosuvastatin veya pitavastatin gibi yüksek yoğunluklu statin tedavileri planlanır. Statinler, karaciğerde kolesterol üretimini sağlayan HMG-CoA redüktaz enzimini baskılayarak kandaki LDL kolesterolün hızla temizlenmesini sağlar.

Statin grubu ilaçların tek görevi kolesterolü düşürmek değildir; bu ilaçlar aynı zamanda “pleiotropik etkiler” olarak adlandırılan damar onarıcı özelliklere sahiptir. Damar iç yüzeyinin bozulan fonksiyonunu destekler, damar genişletici nitrik oksit salınımını artırır, damar duvarındaki iltihabı yatıştırır ve plağı yırtan matriks metalloproteinaz enzimlerini baskılayarak koruyucu başlığı kalınlaştırır. Tek başına yüksek doz statin tedavisinin hedef değerlere ulaşmakta yeterli olmadığı durumlarda, kardiyologlar bağırsaktan kolesterol emilimini azaltan ezetimib etken maddesini tedaviye ekler. Bu ikili tedaviye rağmen hedeflenen düşük kolesterol düzeylerine ulaşılamayan yüksek riskli hastalarda ise cilt altına uygulanan PCSK9 inhibitörü antikorlar (alirokumab, evolokumab) devreye alınır. GLAGOV ve PACMAN-AMI gibi kapsamlı klinik araştırmalar, bu ileri tedavilerle sağlanan derin LDL düşüşünün plak hacminde belirgin gerileme sağladığını ve koruyucu kapsülü güçlendirdiğini ortaya koymuştur.

Kardiyoloji hekimleri tarafından plak yönetiminde reçete edilen temel farmakolojik ajanlar şunlardır:

• Yüksek yoğunluklu statinler
• Kolesterol emilim inhibitörleri
• PCSK9 inhibitörü antikorlar
• Asetilsalisilik asit türevleri
• P2Y12 reseptör engelleyiciler
• Damar koruyucu tansiyon ilaçları

Kalp Damarlarındaki Plaklar İçin Kolesterol ve Tansiyon Hedefleri Nelerdir?

Damar duvarındaki yağ birikintisinin erimeye başlaması, rastgele bir ilaç kullanımıyla değil belirli biyokimyasal hedeflere ulaşılmasıyla mümkün olur. Türk Kardiyoloji Derneği ve uluslararası kardiyoloji kılavuzları doğrultusunda, kalp damar hastalığı bulunan çok yüksek riskli bireylerde LDL kolesterol düzeyinin 55 mg/dL değerinin altına indirilmesi ve başlangıç değerine göre en az yüzde elli oranında düşürülmesi hedeflenir. Düzenli ve yoğun tedaviye rağmen iki yıl içinde ikinci bir damar olayı yaşayan hastalarda ise bu hedef 40 mg/dL seviyesinin altına kadar çekilir. Klinik veriler, plak küçülme sürecinin büyük oranda LDL kolesterolün 55 mg/dL ve altına inmesiyle hız kazandığını göstermektedir. Bunun yanında kandaki tüm zararlı yağ parçacıklarını yansıtan Non-HDL kolesterol değerinin de 85 mg/dL altında tutulması amaçlanır.

Kolesterol kontrolünün yanı sıra damar duvarına binen mekanik yükün ve metabolik stresin de azaltılması gerekir. Damar iç yüzeyinde mikro yırtıklar oluşmasını önlemek adına kan basıncının 130/80 mmHg seviyesinin altında tutulması hedeflenir. Diyabeti olan hastalarda yüksek şekerin yarattığı doku hasarını ve oksidatif iltihabı engellemek için üç aylık şeker ortalaması olan HbA1c değerinin yüzde yedinin altında olması önem taşır. Ayrıca genetik olarak belirlenen ve bağımsız bir risk faktörü olan Lipoprotein(a) düzeyi de kardiyologlar tarafından taranır; bu değerin 50 mg/dL üzerinde çıkması durumunda koruyucu tedavi stratejileri çok daha sıkı bir şekilde planlanır.

Tedavi sürecinde hedef aralıklarda tutulması amaçlanan başlıca klinik parametreler aşağıdaki gibidir:

• Düşük yoğunluklu LDL kolesterol
• Non-HDL kolesterol düzeyi
• Sistolik ve diyastolik tansiyon
• Üç aylık HbA1c şeker değeri
• Lipoprotein(a) kan düzeyi
• Açlık trigliserid oranı

Kalp Damarlarındaki Plaklar Egzersiz ve Hareketle Küçülür Mü?

İlaç tedavilerinin yanı sıra kardiyoloji uzmanının denetiminde ve onayında uygulanan düzenli egzersiz programları, plakların küçülme hızını önemli ölçüde destekler. Koroner arter hastaları üzerinde yürütülen klinik çalışmalar özellikle girişimsel işlemler sonrasında hekim kontrolünde uygulanan Yüksek Yoğunluklu İnterval Antrenmanlarının (HIIT) plak hacminde anlamlı bir gerileme sağladığını belgelemiştir. Haftada iki seans halinde, kalp hızının kontrollü olarak belirli aralıklara çıkarıldığı dörder dakikalık tempolu egzersiz periyotlarının, altı aylık süreç sonunda hem toplam plak hacminde hem de yüzdesel plak oranında standart ilaç tedavisinin tek başına sağladığından daha güçlü bir küçülme yarattığı gözlemlenmiştir.

Egzersizin damar duvarında yarattığı bu onarıcı etkinin merkezinde “Endotelyal Sürtünme Gerilimi” (Endothelial Shear Stress) adı verilen fizyolojik mekanizma yer alır. Egzersiz sırasında kalp debisinin ve kan akış hızının kontrollü biçimde artması, damarın iç yüzeyini döşeyen endotel hücreleri üzerinde sağlıklı bir mekanik sürtünme kuvveti oluşturur. Bu doğal kuvvet, damar duvarında nitrik oksit sentaz enzimini harekete geçirerek damarın gevşeme kapasitesini artırır, iltihap hücrelerinin damar duvarına yapışmasını azaltır ve plak içindeki atık maddelerin dokudan temizlenmesini hızlandırır. Kardiyolog değerlendirmesi sonrasında hastaların haftada en az 150 dakika orta şiddette aerobik egzersiz yapması da damar esnekliğini korumaya büyük katkı sunar.

Hekim kontrolünde kalp ve damar sağlığını desteklemek amacıyla uygulanabilen egzersiz seçenekleri şunlardır:

• Tempolu açık hava yürüyüşü
• Kardiyak rehabilitasyon programları
• Kontrollü interval antrenmanlar
• Düz zeminde bisiklet egzersizi
• Orta tempolu yüzme
• Hafif direnç ve esneme hareketleri

Kalp Damarlarındaki Plaklar Beslenme Düzeniyle Nasıl Kontrol Altına Alınır?

Kardiyolojik tedavilerin başarısını artıran ve damar duvarındaki iyileşme ortamını koruyan en önemli unsurlardan biri de günlük beslenme alışkanlıkları ve yaşam tarzı müdahaleleridir. Damar içindeki oksidatif stresi, yani hücrelerin paslanmasına ve iltihaplanmasına yol açan kimyasal yükü azaltmak için beslenme modelinin yeniden düzenlenmesi gerekir. Rafine şekerlerin, beyaz unlu gıdaların, işlenmiş et ürünlerinin ve doymuş hayvansal yağların kısıtlanması, kanda dolaşan aterojenik yağ parçacıklarının azalmasına doğrudan yardımcı olur.

Kardiyoloji kılavuzlarının en güçlü şekilde önerdiği beslenme modeli; omega-3 yağ asitlerinden, zeytinyağı gibi tekli doymamış sağlıklı yağlardan, lifli sebzelerden ve antioksidan içeriklerden zengin olan Akdeniz tipi beslenmedir. Bu beslenme biçimi, LDL kolesterolün damar duvarında oksitlenmesini yavaşlatır ve endotel tabakasının kendini onarmasına destek olur. Beslenmenin yanı sıra tütün ve sigara kullanımının bırakılması, damar iç yüzeyine verilen sürekli kimyasal hasarı durdurarak plakların küçülebilmesi için gerekli olan sağlıklı biyolojik zemini hazırlar.

Damar iç yüzeyini korumaya yardımcı olan kalp dostu besin grupları aşağıdaki gibidir:

• Soğuk sıkım sızma zeytinyağı
• Somon ve sardalya gibi balıklar
• Ceviz ve çiğ badem
• Yulaf ve tam tahıllı ürünler
• Koyu yeşil yapraklı sebzeler
• Mercimek ve nohut gibi baklagiller
• Yaban mersini ve böğürtlen
• Avokado ve keten tohumu

Kalp Damarlarındaki Plaklar Stent Takıldıktan Sonra Tekrar Oluşur Mu?

Klinik seyirde damar içini yüzde yetmişin üzerinde daraltan, hastada belirgin göğüs ağrısına ve oksijen yetersizliğine yol açan veya akut kalp krizine neden olan ileri plaklarda, balon anjiyoplasti ve stent işlemleri uygulanır. Bu girişimsel müdahaleler, daralmış olan damar bölgesini mekanik olarak açarak kan akışını hızla yeniden sağlar ve hayat kurtarıcı bir rol üstlenir. Ancak hastaların bilmesi gereken en önemli nokta, stentleme işleminin yalnızca o daralmış kısa damar bölgesine yapılan yerel bir müdahale olduğudur.

Ateroskleroz yani damar sertliği, sadece stentin takıldığı birkaç milimetrelik alanı değil tüm kalp damar ağını ve ince kılcal damar yatağını etkileyen sistemik ve kronik bir süreçtir. Stent takılarak bir bölgedeki darlık açılmış olsa bile, kalbin diğer damarlarında veya stentin hemen ilerisindeki bölgelerde henüz damarı tam tıkamamış yumuşak plaklar bulunmaya devam edebilir. Stent uygulanmamış bu diğer damar bölümlerindeki kırılgan plakların küçültülmesi, yırtılmalarının önlenmesi ve takılan stentin içinin uzun vadede açık kalması, kardiyoloji uzmanı kontrolünde sürdürülen ilaç tedavisi ve metabolik disipline bağlıdır.

Stent işlemi sonrasında yeni plak oluşumunu ve damar daralmasını önlemek için uyulması gereken temel kurallar şunlardır:

• Kan sulandırıcı ilaçların düzenli kullanımı
• Kolesterol düşürücü tedavinin sürdürülmesi
• Periyodik kardiyoloji muayeneleri
• Sigara ve tütünden uzak durulması
• Tansiyon ve şeker kontrolü
• Kardiyak egzersiz programına uyum

Kalp Damarlarındaki Plaklar İçin Kişiselleştirilmiş Tedavi Neden Önemlidir?

Bilimsel araştırmalar ve klinik kardiyoloji verileri, kalp damarlarında oluşan plakların kader olmadığını ve uygun müdahalelerle gerileyebileceğini açıkça ortaya koymaktadır. Doğru planlanmış ilaç kombinasyonları, sıkı kan tahlili hedefleri ve hekim gözetimindeki yaşam tarzı değişiklikleri sayesinde plakların toplam hacmi küçültülebilir ve iç yapıları yırtılmaya dirençli, dengeli bir forma dönüştürülebilir. Ancak her bireyin damar yapısı, genetik mirası, plaklarının kireçlenme oranı ve eşlik eden hastalıkları birbirinden farklıdır.

Bu nedenle kalp damar sağlığında herkese uyan tek tip bir şablon yerine, kişiye özel planlanan kardiyolojik takip büyük önem taşır. Bir hastada yalnızca statin tedavisi ve egzersiz yeterli olurken, genetik kolesterol yüksekliği veya diyabeti bulunan bir başka hastada çoklu ilaç kombinasyonları ve daha yakın görüntüleme takipleri gerekebilir. Her hastanın kendi plak yapısına, kalsiyum yüküne ve kardiyovasküler risk profiline göre bir kardiyoloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi ve kişiselleştirilmiş tedavi programına dahil edilmesi, uzun vadeli ve sağlıklı bir yaşamın en güvenilir anahtarıdır.

Kardiyoloji uzmanının kişiye özel tedavi planı oluştururken değerlendirdiği başlıca unsurlar şunlardır:

• Hastanın yaşı ve genetik öyküsü
• Damarlardaki toplam kalsiyum skoru
• Plakların yumuşak veya sert yapısı
• Eşlik eden diyabet ve hipertansiyon
• Böbrek ve karaciğer fonksiyonları
• Bazal LDL ve Lipoprotein(a) değerleri

Prof Dr Tuna Katırcıbaşı

Prof. Dr. Tuna Katırcıbaşı, 27 yılı aşkın süredir kalp ve damar hastalıklarının tanı ve tedavisinde uzmanlaşmış bir kardiyoloji profesörüdür. Özellikle koroner arter hastalığı, stent tedavileri, hipertansiyon ve kalp yetersizliği alanlarında kapsamlı klinik ve akademik deneyime sahiptir.

Kardiyoloji kariyerine 1999 yılında Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde araştırma görevlisi olarak başlayan Prof. Dr. Katırcıbaşı, 2009 yılında doçentlik, 2019 yılında ise profesörlük unvanını almıştır. Başkent Üniversitesi, Özel Ortadoğu Hastanesi ve Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapmıştır. Halen Adana Medline Hastanesi Kardiyoloji Kliniği’nde görevine devam etmektedir.

Prof. Dr. Katırcıbaşı, ameliyatsız damar açma uygulamaları, şah damarı ve periferik damar tıkanıklıklarının girişimsel tedavisi, kalp yetersizliği yönetimi ve ileri ekokardiyografi alanlarında öne çıkmaktadır. 60’tan fazla ulusal ve uluslararası bilimsel yayınıyla literatüre katkı sağlamış; Avrupa Kardiyoloji Derneği ve Amerikan Kardiyoloji Koleji gibi saygın platformlarda bildiriler sunmuştur.